Folasaga i le Yoga
O le Yoga o le fa'aliliuga lea o le "yoga", o lona uiga o le "amo", e fa'atatau i le fa'aaogaina o se amo meafaigaluega fa'ato'aga e fa'afeso'ota'i ai povi e lua e suatia ai le fanua, ma e fa'aoso ai pologa ma solofanua. A fa'afeso'ota'i povi e lua i se amo e suatia ai le fanua, e tatau ona la feoa'i fa'atasi ma ia fealofani ma autasi, a leai o le a le mafai ona la galulue. O lona uiga o le "feso'ota'iga, tu'ufa'atasiga, fealofani", ma mulimuli ane ua fa'alauteleina i le "auala e fa'afeso'ota'i ma fa'alauteleina ai le fa'aleagaga", o lona uiga, e taula'i atu ai le mafaufau o tagata ma ta'ita'ia, fa'aaoga ma fa'atinoina.
I le faitau afe o tausaga ua mavae i Initia, i le sailiga o le tulaga aupito maualuga o le fealofani i le va o le tagata ma le natura, sa masani ona nonofo monike i le toʻatasi i le vaomatua anamua ma mafaufau loloto. Ina ua mavae se vaitaimi umi o le olaga faigofie, sa iloa e monike le tele o tulafono o le natura mai le matauina o meaola, ona faʻaaogaina lea o tulafono o le ola o meaola i tagata, ma faasolosolo malie ona lagona suiga laiti i le tino. O le iʻuga, sa aʻoaʻoina ai e tagata le fesootaʻi ma o latou tino, ma o lea na aʻoaʻoina ai le suʻesuʻeina o latou tino, ma amata ona tausia ma faʻatonutonu lo latou soifua maloloina, faʻapea foʻi ma le lagona e faʻamalolo ai faʻamaʻi ma tiga. Ina ua mavae le faitau afe o tausaga o suʻesuʻega ma aotelega, o se seti o faiga faʻalesoifua maloloina ma le malosi e atoatoa, saʻo ma aoga ua faasolosolo malie ona atiaʻe, o le yoga lea.
Ata o amo fa'aonaponei
O le Yoga, lea ua lauiloa ma lauiloa i le tele o vaega eseese o le lalolagi i tausaga talu ai nei, e le na o se faamalositino lauiloa po o se faamalositino e sili ona lauiloa. O le Yoga o se metotia anamua o le faʻatinoina o le malamalama i le malosi e tuʻufaʻatasia ai filosofia, saienisi ma faatufugaga. O le faavae o le yoga ua fausia i luga o filosofia anamua a Initia. Mo le faitau afe o tausaga, o mataupu faavae tau mafaufau, faaletino ma faaleagaga ua avea ma vaega taua o le aganuu Initia. O tagata talitonu i yoga anamua na atiina ae le faiga o le yoga aua na latou talitonu maumaututu e ala i le faamalositino o le tino ma le faatonutonuina o le manava, e mafai ona latou pulea le mafaufau ma lagona ma faatumauina se tino maloloina e faavavau.
O le fa'amoemoega o le yoga o le ausia lea o le fealofani i le va o le tino, mafaufau ma le natura, ina ia atiina ae ai le gafatia o le tagata, le poto ma le fa'aleagaga. I se fa'apu'upu'uga, o le yoga o se gaioiga fa'aletino ma se fa'atinoga fa'aleagaga, ma o se filosofia fo'i o le olaga e fa'aaogaina i le olaga i aso faisoo. O le fa'amoemoega o le fa'atinoina o le yoga o le ausia lea o se malamalamaga lelei ma le fa'atonutonuina o le mafaufau o le tagata lava ia, ma ia masani ma pulea lagona fa'aletino.
Amataga o le Yoga
E mafai ona toe su'esu'eina le amataga o le yoga i aganu'u anamua a Initia. I Initia anamua i le 5,000 tausaga ua mavae, sa ta'ua o le "oa o le lalolagi". E malosi lona uiga i mafaufauga fa'alilolilo, ma o le tele lava e tu'ufaasolo mai le matai i le soo i foliga o fa'ata'ita'iga tu'ugutu. O yogis anamua o saienitisi atamamai uma ia na lu'itauina le natura i le tausaga atoa i le vae o le Himalayas ua ufitia i le kiona. Ina ia ola i se olaga umi ma maloloina, e tatau ona feagai se tasi ma "fa'ama'i", "oti", "tino", "agaga" ma le mafutaga i le va o le tagata ma le atulaulau. O mataupu ia ua su'esu'eina e yogis mo le tele o seneturi.
Na afua mai le Yoga i le itu i matu o le mauga o Himalaya i Initia i mātū. O tagata suʻesuʻe filosofia i aso nei ma tagata atamamai i le yoga, e faʻavae i luga o suʻesuʻega ma tala tuʻu, ua latou mafaufauina ma faʻamatalaina le amataga o le yoga: I le tasi itu o le Himalaya, o loʻo i ai se Mauga o le Tina Paia e 8,000 mita le maualuga, lea e toʻatele ai tagata e nonofo faʻatasi e faʻatino le mafaufau loloto ma le faigata, ma e toʻatele o i latou ua avea ma tagata paia. O se taunuuga, na amata ai ona matauʻa nisi tagata ma mulimuli ia i latou. O nei tagata paia na tuʻuina atu auala lilo o le faʻatinoina i o latou soo i le tulaga o faʻataʻitaʻiga tuʻugutu, ma o i latou ia o uluai yogis. A o faʻatinoina e tagata faʻatino yoga Initia anamua o latou tino ma mafaufau i le natura, na latou iloa faʻafuaseʻi ai o loʻo fananau mai manu ma laʻau eseese ma auala e faʻamalolo ai, malolo ai, moe ai, pe ala ai, ma e mafai ona latou toe malosi faʻalenatura e aunoa ma se togafitiga pe a latou maʻi.
Sa latou matauina ma le faaeteete manu e iloa ai pe faapefea ona latou fetuutuunai i le olaga masani, pe faapefea ona latou manava, 'ai, alu ese mai le manava, malolo, moe, ma faatoilaloina lelei faamai. Sa latou matauina, faataitai, ma iloa patino tulaga o manu, faatasi ai ma le fausaga o le tino o le tagata ma faiga eseese, ma fatuina ai se faasologa o faiga faamalositino e aoga i le tino ma le mafaufau, o lona uiga, o asana. I le taimi lava e tasi, sa latou iloiloina pe faapefea ona aafia le soifua maloloina e le agaga, suʻesuʻeina auala e pulea ai le mafaufau, ma saili auala e ausia ai le lotogatasi i le va o le tino, mafaufau, ma le natura, ma atiina ae ai le gafatia o le tagata, le poto, ma le faaleagaga. O le amataga lea o le mafaufau loloto i le yoga. A maeʻa le silia ma le 5,000 tausaga o faatinoga, o metotia faamalolo na aʻoaʻoina e le yoga ua aoga i augatupulaga o tagata.
I le amataga, sa fa'atino e yogis a latou galuega i ana ma vaomatua mafiafia i le Himalayas, ona fa'alauteleina lea i malumalu ma fale i nu'u i tua. A o'o ina ulufale atu yogis i le tulaga loloto o le mafaufau loloto, o le a latou ausia le tu'ufa'atasiga o le mafaufau o le tagata lava ia ma le mafaufau o le lagi, fafagu le malosi o lo'o moe i totonu, ma maua le malamalama ma le fiafiaga sili, ma maua ai e le yoga se malosi malosi ma se tosina atu, ma faasolosolo malie ona salalau atu i tagata masani i Initia.
I le pe tusa o le 300 T.L.M., na fatuina ai e le tagata poto Initia sili o Patanjali le Yoga Sutras, lea na faavaeina moni ai le yoga Initia, ma o le faatinoga o le yoga na faauigaina aloaia o se faiga e valu vae. O Patanjali o se tagata paia e taua tele mo le yoga. Na ia tusia le Yoga Sutras, lea na tuuina mai ai manatu uma ma le malamalama i le yoga. I lenei galuega, na fausia ai e le yoga se faiga atoatoa mo le taimi muamua. Ua faamamaluina Patanjali o le faavae o le yoga Initia.
Ua maua e le au suʻesuʻe mea anamua se ipu omea ua lelei ona faasaoina i le Indus River Basin, lea o loʻo faʻaalia ai se tagata yoga o loʻo mafaufau loloto. O lenei ipu omea e le itiiti ifo i le 5,000 tausaga le matua, lea e faʻaalia ai o le talafaasolopito o le yoga e mafai ona toe suʻeina i tua i se taimi e sili atu ona leva.
Vaitaimi Vedic Proto-Vedic
Vaitaimi anamua
Mai le 5000 T.L.M. i le 3000 T.L.M., na aʻoaʻoina ai e tagata Initia le faʻatinoina o le yoga mai manu i le vaomatua anamua. I le Vanu o Wutong, sa tele lava ina tuʻuina atu faalilolilo. Ina ua mavae le 1,000 tausaga o le evolusione, e na o ni nai faamaumauga tusitusia, ma na aliali mai i le tulaga o le mafaufau loloto, mafaufau loloto ma le faʻasaʻolotoina o le tino. O le Yoga i le taimi lea sa taʻua o le Tantric Yoga. I le vaitaimi e aunoa ma ni faamaumauga tusitusia, na faasolosolo malie ona atiina ae le yoga mai se mafaufauga faafilosofia anamua i se metotia o le faʻatinoina, lea na avea ai le mafaufau loloto, mafaufau loloto ma le faʻasaʻolotoina o le tino ma totonugalemu o le faʻatinoina o le yoga. I le taimi o le Indus Civilization, na feoaʻi solo ai se vaega o tagata moni i le konetineta Initia i le lalolagi. Na latou maua musumusuga e le gata mai mea uma. Na latou faia ni sauniga faigata ma mamalu ma tapuai i atua e fesili e uiga i le moni o le olaga. O le tapuaiga i le mana faʻafeusuaiga, tomai faʻapitoa ma le umi o le ola o uiga ia o le Tantric Yoga. O le Yoga i le uiga masani o se faʻatinoga mo le agaga i totonu. O le atinaʻeina o le yoga sa o faatasi ma le evolusione faasolopito o lotu Initia. O le uiga o le yoga ua faʻaauau pea ona atiina ae ma faʻamauoaina i le atinaʻeina o le talafaasolopito.
Vaitaimi Vedic
O le uluaʻi manatu o le yoga na aliaʻe mai i le seneturi lona 15 T.L.M. e oo atu i le seneturi lona 8 T.L.M. O le osofaʻiga a tagata Aryan femalagaaʻi na faʻateteleina ai le paʻuʻū o le aganuʻu moni o Initia ma aumaia ai le aganuʻu Brahman. O le manatu o le yoga na muamua fautuaina i le tusi faalelotu lauiloa "Vedas", lea na faʻamatalaina ai le yoga o le "taofia" poʻo le "aʻoaʻiga" ae e aunoa ma ni tulaga. I lana tusi mulimuli, na faʻaaogaina ai le yoga o se metotia o le taofiofia o le tagata lava ia, ma sa aofia ai foʻi nisi o mea o le puleaina o le manava. I lena taimi, na faia e ositaulaga na talitonu i le Atua mo le sili atu ona lelei o le usuina o pese. O le sini o le faʻatinoina o le yoga Vedic na amata ona suia mai le faʻavae tele i luga o faʻatinoga faaletino e ausia ai le faʻasaʻolotoga o le tagata lava ia i le maualuga faʻalelotu faʻalelotu o le iloa o le autasi o Brahman ma Atman.
Pre-Classical
Ua avea le Yoga ma se auala o faʻatinoga faaleagaga
I le seneturi lona ono T.L.M., e toalua alii sili na fananau mai i Initia. O le tasi o le Buddha lauiloa, ma le isi o Mahavira, o le faavae o le lotu Jain masani i Initia. E mafai ona aoteleina aoaoga a le Buddha o le "Upu Moni e Fa: mafatiaga, amataga, mutaaga, ma le ala". O faiga uma e lua o aoaoga a le Buddha ua lauiloa i le lalolagi atoa. O le tasi e ta'ua o le "Vipassana" ae o le isi e ta'ua o le "Samapatti", lea e aofia ai le "Anapanasati" lauiloa. E le gata i lea, na faavaeina e Buddha se faavae faavae mo faatinoga faaleagaga e ta'ua o le "Ala e Valu", lea e tutusa ai le "ola sa'o" ma le "taumafaiga sa'o" ma mataupu faavae ma le filiga i le Raja Yoga.
O le faatagata o Mahavira, le faavae o le Jainism i Initia
Sa lauiloa tele le lotu Puta i aso anamua, ma o metotia fa'atino a le lotu Puta e fa'avae i luga o le mafaufau loloto sa salalau atu i le tele o Asia. E le'i fa'atapula'aina le mafaufau loloto a le lotu Puta i nisi o monike ma tagata fa'alotu (Sadhus), ae sa fa'atinoina fo'i e le to'atele o tagata lautele. Ona o le salalau lautele o le lotu Puta, na lauiloa ai le mafaufau loloto i le atunu'u tele o Initia. Mulimuli ane, mai le fa'ai'uga o le seneturi lona 10 e o'o atu i le amataga o le seneturi lona 13, na osofa'ia ai Initia e tagata Musalimi Turkic mai Asia Tutotonu ma nonofo ai. Sa latou faia se fa'alavelave mamafa i le lotu Puta ma fa'amalosia tagata Initia e liliu i le lotu Isalama e ala i faiga sauā ma auala tau tamaoaiga. I le amataga o le seneturi lona 13, ua amata ona mou atu le lotu Puta i Initia. Peita'i, i Saina, Iapani, Korea i Saute ma atunu'u o Asia i Sautesasa'e, ua fa'asaoina ma atiina a'e le agaifanua o le lotu Puta.
I le seneturi lona 6 T.L.M., na faʻalauiloa mai ai e Buddha (Vipassana), lea na mou atu i Initia i le seneturi lona 13. Na osofaʻia ma faʻamalosia e tagata Musalimi le Isalama. I le seneturi lona 8 T.L.M.-seneturi lona 5 T.L.M., i le Upanishads masani faʻalelotu, e leai se asana, lea e faʻatatau i se metotia faʻatino lautele e mafai ona aveʻesea atoatoa ai le tiga. E lua aʻoga yoga lauiloa, o le: karma yoga ma le jnana yoga. O le Karma yoga e faʻamamafa ai sauniga faʻalelotu, ae o le jnana yoga e taulaʻi i le suʻesuʻeina ma le malamalama i tusitusiga paia faʻalelotu. O metotia uma e lua o le faʻatinoina e mafai ai e tagata ona oʻo atu i le tulaga o le saʻolotoga.
Vaitaimi masani
Seneturi lona 5 T.L.M - Seneturi lona 2 T.A.: Ua aliali mai ni tusitusiga taua o le yoga
Mai le faamaumauga lautele o Vedas i le 1500 T.L.M., i le faamaumauga manino o le yoga i le Upanishads, i le aliali mai o le Bhagavad Gita, na maeʻa ai le tuufaatasia o faiga yoga ma filosofia a Vedanta, lea na talanoaina ai auala eseese e fesootai ai ma le paia, ma o ana anotusi e aofia ai le Raja Yoga, Bhakti Yoga, Karma Yoga, ma le Jnana Yoga. Na avea ai le yoga, o se faiga faaleagaga a tagata, ma mea masani, mai le faamamafaina o faiga i le ola faatasi o amioga, talitonuga, ma le malamalama.
I le pe tusa o le 300 T.L.M., na fatuina ai e le tagata poto Initia o Patanjali le Yoga Sutras, lea na faavaeina moni ai le yoga Initia, ma o le faatinoga o le yoga na faauigaina aloaia o se faiga e valu vae. E faamamaluina Patanjali o le faavae o le yoga. O loo talanoa le Yoga Sutras e uiga i le ausiaina o se tulaga o le paleni o le tino, mafaufau, ma le agaga e ala i le faamamaina faaleagaga, ma faauigaina le yoga o se auala o faatinoga e taofia ai le fenumiai o le mafaufau. O lona uiga: o le tumutumuga lea o le mafaufauga Samkhya ma le aʻoaʻoga faatino o le aoga Yoga, ia tausisia ma le faaeteete le metotia e valu vae e ausia ai le saolotoga ma toe foi atu i le tagata moni. O le metotia e valu vae o le: "Laasaga e valu e faataitai ai le yoga; pulea o le tagata lava ia, filiga, mafaufau loloto, manava, pulea o lagona, finafinau, mafaufau loloto, ma le samadhi." O le totonugalemu lea o le Raja Yoga ma o se auala e ausia ai le malamalama.
Post-Classical
Seneturi lona 2 TA - Seneturi lona 19 TA: Sa manuia le Yoga Faʻaonaponei
O le Tantra, o le lotu faalilolilo e iai sona aafiaga loloto i le yoga faʻaonaponei, e talitonu o le saʻolotoga atoatoa e naʻo le faʻamamāina ma le mafaufau loloto e mafai ona maua, ma o le saʻolotoga e mafai ona maua mulimuli ane e ala i le tapuaʻiga i le atua fafine. Latou te talitonu o mea uma e iai le faʻatusatusaga ma le lua (lelei ma le leaga, vevela ma le malulu, yin ma le yang), ma na o le pau lava le auala e aveese ai le tiga o le faʻafesoʻotaʻi ma le tuʻufaʻatasia o faʻatusatusaga uma ma le lua i totonu o le tino. Patanjali-e ui ina ia faʻamamafaina le manaʻomia o faʻamalositino faaletino ma le faʻamamāina, ae na ia talitonu foʻi o le tino o le tagata e le mama. O se yogi malamalama moni o le a taumafai e aveese le mafutaga a le motu o tagata ina ia ʻalofia ai le faʻaleagaina. Peitaʻi, o le aʻoga (Tantra) Yoga e talisapaia tele le tino o le tagata, talitonu o loʻo iai le Aliʻi Shiva i le tino o le tagata, ma talitonu o le amataga o mea uma i le natura o le mana faʻafeusuaiga, lea o loʻo i lalo ifo o le ivi tuasivi. O le lalolagi e le o se mea taufaʻaseʻe, ae o se faʻamaoniga o le paia. E mafai e tagata ona latalata atili atu i le paia e ala i lo latou poto masani i le lalolagi. Latou te fiafia e tuʻufaʻatasia le malosi o tane ma fafine i se auala faʻatusa. Latou te faʻalagolago i tulaga faigata o le yoga e fafagu ai le mana o fafine i le tino, aveese mai le tino, ona tuʻufaʻatasia lea ma le mana faʻatama o loʻo i luga o le ulu. Latou te faʻaaloalo i fafine e sili atu nai lo se isi lava yogi.
A maeʻa le Yoga Sutras, o le yoga lea i le tulaga faʻa-post-classical. E aofia ai le Yoga Upanishads, Tantra ma le Hatha Yoga. E 21 Yoga Upanishads. I nei Upanishads, o le mafaufau mama, mafaufauga ma le mafaufau loloto e le na o auala e ausia ai le saʻolotoga. E manaʻomia uma ona ausia le tulaga o le autasi o Brahman ma Atman e ala i le suiga faʻaletino ma le poto masani faʻaleagaga e mafua mai i metotia faʻatino ascetic. O le mea lea, o le taumafa, le taofia o meaʻai, asana, fitu chakras, ma isi mea, faʻatasi ai ma mantras, lima-tino ...
Vaitaimi fa'aonaponei
Ua alualu i luma le Yoga i le tulaga ua avea ai ma metotia ua salalau lautele mo faamalositino faaletino ma faalemafaufau i le lalolagi atoa. Ua salalau atu mai Initia i Europa, Amerika, Asia-Pasefika, Aferika, ma isi, ma ua matuā faaaloalogia ona o ona aafiaga manino i le faaitiitia o le atuatuvale faalemafaufau ma le tausiga o le soifua maloloina faaletino. I le taimi lava e tasi, ua faaauau pea ona faaleleia atili auala eseese o yoga, e pei o le yoga vevela, hatha yoga, yoga vevela, yoga soifua maloloina, ma isi, faapea foi ma nisi o saienisi o le puleaina o yoga. I aso nei, o loo i ai foi nisi o tagata lauiloa o yoga e tele lo latou aafiaga, e pei o Iyengar, Swami Ramdev, Zhang Huilan, ma isi. E le mafai ona faafitia o le yoga ua leva ona faaaogaina o le a tosina mai ai le tele o manatu mai tagata mai itu uma o le olaga.
Afai e iai ni au fesili pe e te fia iloa atili,fa'amolemole fa'afeso'ota'i matou
Taimi na lafoina ai: Tesema-25-2024

